ساخت و اجرای هر سازه بتنی نیاز به پیاده سازی بخش های مختلف و همچنین قالب بندی مناسب دارد که هر کدام تجهیزات و ابزارهای خاص خود را می طلبند. استفاده از این تجهیزات جانبی گاهی جنبه تسهیل فرایند ساخت و ساز را دارد و می تواند سرعت پروژه را افزایش دهد. گاهی هم استفاده از این تجهیزات جنبه حفظ ایمنی سازه و نیروی انسانی در زمان اجرای کار را دارد. اما برخی از تجهیزات جانبی ممکن است نقش حیاتی در زمان اجرای پروژه داشته باشند و بدون استفاده از آن ها امکان اجرای بخش های مختلف پروژه و قالب بندی و بتن ریزی وجود نخواهد داشت. در ادامه این مقاله قصد داریم شما را با این تجهیزات جانبی اما مهم هر پروژه عمرانی آشنا کنیم.
لیست مهم ترین تجهیزات اجرای سازه
همانطور که در ابتدا هم گفته شد، لوازم و تجهیزات جانبی پروژه های قالب بندی، هر کدام ممکن نقش خاصی در پیاده سازی و اجرا داشته باشند. در این بخش اما، قصد داریم شما را با مهم ترین تجهیزات آشنا کنیم.
داربست فلزی
اگر از کنار یک ساختمان یا پروژه در حال ساخت عبور کرده باشید، احتمالا لوله هایی که در کنار یکدیگر به هم متصل شده اند و بخش جانبی سازه را پوشانده اند را مشاهده کرده اید. شاید حتی گاهی کارگری را دیده باشید که روی این قسمت ها ایستاده و مشغول اجرای نمای سازه باشد. به این سازه موقت که از لوله های فلزی ساخته می شود، اسکافلد یا داربست فلزی می گویند.
داربست ها در شکل های مختلف و با کاربری های متنوع ساخته می شوند و در پروژه های مختلف برای اجرای قسمت های خاصی از سازه استفاده می شوند. اسکافلدها یا داربست های فلزی را می توان یک سازه موقت دانست که با هدف مشخص ساخته می شوند و بعد از پیاده سازی بخش مورد نظر از سازه جدا می شوند. همانطور که در مثال بالاتر ذکر شد، ممکن است از داربست برای اجرای نمای یک سازه استفاده شود یا حتی در زمان قالب بندی برای آسان شدن فرایند قالب بندی و بتن ریزی و حفظ سازه استفاده شود.
یکی از کاربردهای مهم داربست فلزی که آن را به یکی از تجهیزات جانبی ضروری در هر پروژه تبدیل کرده است، در کنار حفظ استحکام در زمان اجرای قالب بندی، حفظ ایمنی نیروی کار است.
جک سقفی
سازه های ساختمانی و مسکونی همگی از جزئی به نام سقف برخوردار هستند که اجرای آن ها در سازه های بتنی نیازمند قالب بندی و بتن ریزی است. برای این که سقف یک سازه به درستی اجرا شود و تا زمان شکل گیری و پیاده سازی کامل فرو نریزد از تجهیزات جانبی مهمی به نام جک سقفی استفاده می شود.
جک های سقفی، که به عنوان جک زیر سقف هم شناخته می شوند، یکی از لوازم جانبی زمان قالب بندی هستند که بدون حضور آن ها کار پیاده سازی سقف امکان پذیر نخواهد بود. جک های سقفی به قالب بندی سقف کمک می کند تا فشار بارهای وارده را تحمل کنند تا زمان بتن ریزی و سخت شدن و شکل گرفتن سقف تکمیل شود. پس از اطمینان از تکمیل شکل گیری سقف و استحکام کافی آن، این جک ها از سقف جدا شده و ادامه فرایند ساخت و ساز پی گرفته می شود.
این جک ها قابلیت تنظیم ارتفاع را دارند و همچنین می توان از جک های سقفی در انواع مختلف، با توجه به نوع سازه، استفاده کرد.
سولجر
همانطور که از نام این ابزار پیدا است، سولجرها سازه های نگهبانی هستند که فشارهای ناشی از سازه اصلی را تحمل می کنند. از سولجر به عنوان عضوی استفاده می شود که در زمان قالب بندی و تا پایان فرایند بتن ریزی وزن و بار ناشی از بتن ریزی و سازه را تحمل می کند و مانع از فرو ریختن آن می شود.
تا زمانی که بتن ریزی به طور کامل انجام شود و سخت شود و استحکام کافی برای تحمل بار را پیدا کند، این سولجر در سازه باقی می ماند. سپس از سازه جدا شده و قابل استفاده در بخش های دیگر سازه در زمان اجرا خواهد بود.
از سولجر معمولا در زمان قالب بندی دیوار به کمک قالب های پلای وود استفاده می شود. هر چند این نوع از تجهیزات جانبی برای اجرای قالب بندی هر بخشی که نیاز به نگهبان و پشت بند داشته باشد هم مورد استفاده قرار می گیرد.
ویبراتور بتن
یکی از عملیات های مهم در زمان قالب بندی و اجرای پروژه های ساخت و ساز، عملیات بتن ریزی است. پس از این که بتن ریزی در قالب ها انجام می شود، لازم است بتن با مشخصات مناسبی سخت شود و شکل مورد نظر قالب را بگیرد و بخشی از سازه را تشکیل دهد.
برای مثال سطح بتن باید یکنواخت باشد و هیچ حباب هوایی در بتن ها وجود نداشته باشد. به این منظور از ابزاری به نام ویبراتور بتن برای ایجاد یک سطح یکنواخت و صاف استفاده می شود تا عملیات پرداخت بتن در قالب ها به درستی انجام شده و عملیات بتن ریزی به شکل صحیح تکمیل شود. به کمک این ابزار زمانی که قالب از بتن جدا بشود، یک بخش یکنواخت و مستحکم در سازه ایجاد خواهد شد.
کلمپس
در زمان قالب بندی لازم است با توجه به نوع پروژه و نقشه طراحی اجرای قالب بندی آن، قالب ها به شکل مناسبی در کنار یکدیگر قرار گرفته و عملیات قالب بندی و بتن ریزی به درستی انجام شود. برای این که این قالب ها در کنار یکدیگر قرار بگیرند و به درستی به یکدیگر متصل شوند، لازم است از لوازم جانبی کاربردی و مناسبی استفاده شود که کلمپس نام دارد.
کلمپس ها را می توان در کنار پین و گوه، از جمله ابزارهای ضروری در زمان قالب بندی سازه های بتنی دانست که با توجه به عملکرد بهتری که نسبت به پین و گوه دارند، به عنوان یکی از تجهیزات اتصال قالب رایج مورد استفاده قرار می گیرند.
همانطور که در این مقاله متوجه شدید، برخی از تجهیزات جانبی مورد نیاز در اجرای سازه ها در هنگام قالب بندی، برای حفظ ایمنی سازه و نیروی انسانی ضروری هستند. داربست فلزی و سولجر و جک سقفی از این دست ابزارهایی بودند که جهت حفظ ایمنی سازه و انسان ها استفاده می شوند. اما ابزارهای دیگری هم وجود دارند که به اجرای صحیح سازه کمک می کنند و در کیفیت نهایی سازه کاربرد دارند، کلمپس و ویبراتور بتن هم از این دست تجهیزات قالب بندی است.
علاوه بر تجهیزاتی که در این مقاله به آن ها اشاره شد، تجهیزات جانبی بسیار دیگری در ساخت هر پروژه عمرانی مورد استفاده قرار می گیرند که هم در تسهیل فرایند ساخت و ساز نقش دارند و هم به حفظ ایمنی و اجرای مناسب سازه کمک خواهند کرد.
