تعمیر و نگهداری مبتنی بر وضعیت (CBM)، یک استراتژی تعمیر و نگهداری است که برای تصمیم گیری در مورد تعمیرات مورد نیاز وضعیت واقعی یک دارایی (asset) را پایش می کند. CBM دیکته می کند که تعمیر و نگهداری تنها زمانی صورت پذیرد که شاخصهای معینی نشانههایی از افت عملکرد یا خرابی احتمالی آتی ارایه میدهند. بررسی یک ماشین با توجه به این شاخص ها ممکن است شامل اندازه گیری های غیرمخرب، بازرسی چشمی، داده های عملکرد و تستهای برنامه¬ریزی شده باشد. سپس دادههای وضعیت را میتوان در فواصل زمانی معین، یا بهطور مداوم جمعآوری کرد (مشابه زمانی که دستگاه دارای حسگرهای داخلی می باشد). تعمیر و نگهداری مبتنی بر وضعیت را می توان برای داراییهای کلیدی مأموریتی و داراییهای غیرمأموریتی به کار برد.
برخلاف تعمیر و نگهداری برنامه ریزی شده (PM)، که در آن تعمیر و نگهداری براساس فواصل زمانی از پیش تعریف و برنامه ریزی شده صورت میگیرد، CBM تنها پس از مشاهده هرگونه افت در وضعیت تجهیزات انجام میشود. درمقایسه با تعمیر و نگهداری پیشگیرانه، از آنجایی که تعمیر و نگهداری براساس اعلام نیاز اجرایی می شود، بدین شکل زمان مابین تعمیرات نگهداری را افزایش میدهد.
برای دستیابی به موفقیت در این استراتژی، چندین عنصر دیگر از عملیات تعمیر و نگهداری وجود دارند که بایستی در محل مهیا باشند. بدین شکل که بایستی یک استراتژی تعمیر و نگهداری برنامهریزیشده وجود داشته باشد که امکان بازرسی و شناسایی ناهنجاریها در تجهیزات و همچنین دستورات کاری جهت پیگیری بموقع را برای شما فراهم کند. اگر میخواهید، پیشبینی کنید که کدام دستورات کاری منجر به خرابی داراییها میشود، بررسی کنید که گزارشهای دستور کار، چه فعالیت مفیدی میتوانند برای شما انجام دهند. همچنین، دسترسی به قطعات و لوازم مناسب اهمیت بالایی دارد، هنگامی که مشکلات در اجرا شناسایی شده اند و کار ایجاد شده است. با مطالعه سوابق و استفاده از دادهها، بررسی کنید که چطور بایستی قطعات مورد نیاز را از قبل پیشبینی نمایید.
هدف از CBM، پایش و تشخیص خرابی احتمالی آتی تجهیزات است تا بتوان تعمیر و نگهداری را به طور فعال در زمان مورد نیاز - و نه قبل از آن – برنامهریزی کرد. تعمیر و نگهداری تجهیزات با توجه به شرایط آن بایستی در یک مدت زمان کافی قبل از برورز خرابی صورت پذیرد، بنابراین کار را میتوان قبل از خرابی دارایی یا افت عملکرد به زیر سطح بهینه به اتمام رساند.
مزایا
- CBM زمانی اجرا میشود که دارایی همچنان در حال کار است، یعنی بدین شکل احتمال اختلال در عملیات عادی را کاهش می دهد.
- هزینه خرابی داراییها را کاهش می دهد.
- قابلیت اطمینان به تجهیزات را بهبود میبخشد.
- توقفهای کاری برنامهریزی نشده به دلیل خرابیهای فاجعه بار را به حداقل میرساند.
- زمان صرف شده برای تعمیر و نگهداری را به حداقل میرساند.
- هزینههای اضافه کاری را از طریق برنامهریزی فعالیتها به حداقل میرساند.
- نیاز به قطعات یدکی اضطراری را به حداقل میرساند.
- فواصل زمانی تعمیر و نگهداری را بهینه میکند (بهینه تر از توصیههای سازنده).
- ایمنی کارگران را بهبود میبخشد.
- احتمال بروز آسیبهای جانبی به سیستم را کاهش میدهد.
معایب
- نصب تجهیزات تست نظارت بر وضعیت گران و تجزیه و تحلیل پایگاههای داده هزینه بر است.
- هزینه آموزش کارکنان – برای تجزیه و تحلیل دادهها و انجام کار به یک متخصص با دانش بالا نیاز دارید.
- فرسودگی یا خوردگی (سایش) به راحتی توسط معیارهای اندازهگیری CBM قابل تشخیص نیستند.
- حسگرهای وضعیت ممکن است در محیطهای کار عملیاتی چندان دوام نیاورند.
- برای افزودن حسگرها به سیستم، ممکن است نیاز به انجام اصلاحاتی بر روی داراییها وجود داشته باشد.
- دورههای زمانی تعمیر و نگهداری غیرقابل پیشبینی
- نیاز به آموزش بیشتر درباره تعمیر و نگهداری مبتنی بر وضعیت
- راهنمای کامل برای تعمیر و نگهداری مبتنی بر وضعیت
- راهنمای ضروری برای استفاده از داده های دارایی
- منحنی P-F و نگهداری مبتنی بر وضعیت
- سه ادغام CMMS که CBM را تقویت می کند.
- تبدیل (امکان کنترل) کارخانه (از) راه دور به واقعیت
- بازگشت به استراتژیهای تعمیر و نگهداری
- چگونه موثرتر ساختن تعمیر و نگهداری مبتنی بر وضعیت
- برنامه CBM خود را بهینه کنید.
- نمونه ای از نگهداری مبتنی بر وضعیت
سازنده وسایل نقلیه موتوری توصیههایی درخصوص فاصله زمانی مناسب برای تعویض روغن ارایه میدهند. این فواصل زمانی براساس آنالیزهای سازندگان، سالها دادههای عملکرد و تجربه است. با این حال، این فاصله زمانی بیشتر از آنکه برمبنای وضعیت واقعی روغن در یک وسیله نقلیه خاص توصیه شدهباشد، براساس میانگین یا بر بهترین حدس ممکن استوار شدهاست. نظریه پشت CBM این است که روغن بیشتر از آنکه براساس یک برنامه از پیش تعیین شده تعویض شود، فقط زمانی تعویض شود که واقعا نیاز به تعویض دارد.
در مثال تجهیزات صنعتی، آنالیز روغن میتواند یک کاربری بیشتری نیز داشته باشد. از طریق مشاهده نوع، اندازه و شکل ذرات فلزی معلق در روغن، میتوان میزان سلامت تجهیزاتی که آن را روانکاری میکند نیز تعیین کرد.
انواع تعمیر و نگهداری مبتنی بر وضعیت
• آنالیز روغن
• مادون قرمز
• الکتریکی (برقی)
• اجرای عملیاتی
• اولتراسونیک (فراصوت)
• آکوستیک
• آنالیز ارتعاش
انواع مختلفی از تکنیکهای نظارتی مبتنی بر وضعیت وجود دارد. در اینجا به چند نمونه رایج پرداخته میشود:
آنالیز ارتعاش: تجهیزات در حال چرخش (دوار) (Rotating equipment) مانند کمپرسورها، پمپها و موتورها همگی میزان معینی از ارتعاش را به نمایش میگذارند. با کاهش کارایی یا خارج شدن از تراز، این میزان ارتعاش افزایش مییابد. می توان از حسگرهای ارتعاش برای تشخیص آن زمانی که میزان ارتعاش بیش از حد میشود، استفاده کرد.
مادون قرمز: دوربینهای IR را میتوان برای تشخیص شرایط دمایی بالا در تجهیزات دارای انرژی استفاده کرد.
اولتراسونیک: تشخیص عیوب زیرسطحی عمیق مانند خوردگی بدنه قایق
آکوستیک: برای تشخیص نشت گاز، مایع یا خلاء استفاده می شود.
آنالیز روغن: برای تعیین میزان سایش (خوردگی) در دارایی تعداد و اندازه ذرات موجود درون یک نمونه را اندازه گیری میکند.
الکتریکی: رصد (خواندن) جریان موتور با استفاده از گیره روی آمپرمتر
اجرای عملیاتی: حسگرها در سراسر سیستم فشار، دما، جریان و غیره را اندازه گیری میکنند.
چالشهای نگهداری مبتنی بر وضعیت
با توجه به اینکه تعمیر و نگهداری مبتنی بر وضعیت نیازمند سرمایهگذاری در تجهیزات اندازهگیری و ارتقای مهارت کارکنان است، بنابراین هزینههای اولیه اجرا میتواند بالا باشد.
CBM تکنیکهای تعمیر و نگهداری جدیدی را معرفی میکند که پیادهسازی آنها ممکن است به دلیل وجود مقاومتهایی (عدم پذیرش) درون سازمان دشوار باشد.
ممکن است افزودن حسگرها و تجهیزات نظارتی به تجهیزات قدیمیتر، یا دسترسی به اندازه گیری نقطهای در طول تولید دشوار باشد.
با وجود استقرار CBM در محل، همچنان برای تبدیل اطلاعات عملکرد (اجرا) از سیستم به آیتمهای تعمیر و نگهداری عملیاتی پیشگیرانه نیازمند کمک (صلاحیت) است.
CBM = صرفه جویی در هزینه + قابلیت اطمینان بالاتر سیستم
از آنجایی که تعمیر و نگهداری مبتنی بر وضعیت امکان برنامهریزی برای انجام اقدامات پیشگیرانه و اصلاحی در زمانی بهینه را فراهم میسازد، بنابراین هزینه کلی مالکیت را کاهش میدهد. امروزه، بهبودهای صورت گرفته در فناوری، جمعآوری، ذخیره و تجزیه و تحلیل دادهها را برای CBM آسانتر کردهاست. CBM، خصوصا، در جایی که ایمنی و قابلیت اطمینان (اطمینان پذیری) مهمترین نگرانی است، مانند صنعت هواپیما، ساخت نیمه هادیها، هستهای، نفت و گاز و غیره، بسیار موثر است.
جمع آوری داده ها
دادهها را میتوان با دو روش مختلف از سیستم جمعآوری کرد:
• رصدهای نقطهای را میتوان در فواصل زمانی منظم با استفاده از ابزارهای قابل حمل انجام داد.
• برای جمعآوری مداوم دادهها میتوان حسگرها را به تجهیزات (موجود) متصل کرد یا در حین ساخت (تجهیزات به آنها) نصب کرد.
سیستمهای کلیدی که نیازمند سرمایهگذاری اولیه قابل توجهی هستند، یا میتوانند بر کیفیت محصول تولید شده تأثیر بگذارند، به جمعآوری دقیقه به دقیقه دادهها نیاز دارند. سیستمهای گرانتری برای خودنظارتی همزمان (real-time) در هوش مصنوعی ساخته شده است. به عنوان مثال، حسگرهای نصب شده در سراسر یک هواپیما، برای کمک به شناسایی مشکلات قبل از تبدیل¬شان به تهدیدات جانی، سیستمهای بسیاری را هنگام پرواز و روی زمین (در آشیانه هواپیما) کنترل میکنند. معمولا، CBM برای سیستمهای غیرکلیدی استفاده نمیشود و رصد نقطهای کفایت میکند.
حرف آخر
تعمیر و نگهداری مبتنی بر وضعیت، اگر به درستی انجام شود، یک نوع تعمیر و نگهداری با حداقل تخریب است که قادر به کاهش هزینههای سربار، مخاطرات برای کارگران و توقف کار ناشی از خرابیهای غیرمنتظره می باشد. با این حال، مدیران بخش تعمیر و نگهداری باید بدانند که راهاندازی و استقرار یک برنامه CBM میتواند، پرهزینه باشد و ایجاد تغییرات مورد نیاز برای استقرار استراتژی ممکن است با مقاومتها (عدم پذیرش درون سازمانی) یا سردرگمیهایی مواجه شود. پیاده سازی صحیح یک برنامه CBM نیازمند نرم افزار تعمیر و نگهداری میباشد، این نرم افزار باید در مراحل مختلف تعمیر و نگهداری با موفقیت اجرا شده باشد. از آنجا که اجرای CBM نیازمند نرم افزار CMMS تخصصی است ما به شما نرم افزار آلکا CMMS را پیشنهاد میکنیم. نرم افزار تعمیر و نگهداری آلکا با توجه به استانداردهای روز علم نت، تعمیر و نگهداری مبتنی بر وضعیت را پیاده سازی کرده است و در پروژههای مختلفی با موقفیت کامل به اجرا درآمده است. در پایان، این استراتژی برای تجزیه و تحلیل دادهها و اطلاعات ارائه شده درخصوص وضعیت نیازمند تخصص بالایی است.
