هپاتیت به معنی التهاب کبد است ، که این التهاب می تواند بر اثر بیماری های غیر عفونی و یا بیماری های داخلی و حتی بیماری روماتیسم ، یا بالا رفتن سموم بدن و ... بوجود بیاد.
حتی ممکن است کسانیکه مصرف بیش از اندازه الکل یا دارو دارند هم دچار التهاب کبد شوند.
با این حال منظور از هپاتیت بیشتر هپاتیت ناشی از بیماری های عفونی است. ویروس ها، باکتری ها، قارچ ها و انگل ها می توانند کبد را درگیر کنند. گاهی اوقات نیز کبد در جریان بیماری های عفونی عمومی از جمله سرخک، سرخجه، آبله مرغان و ... نارسا می شود. با این حال آن چه که در اصطلاح عموم هپاتیت شناخته شده است بیشتر هپاتیت های ویروسی الفبایی A، B، C، D، E و ... هستند که اهمیت شان از سایر ویروس ها بیشتر است.
راه های انتقال هپاتیت
انتقال هپاتیت معمولا از دو راه انجام می شود برخی از ویروس های هپاتیت مثل A و E از آب و غذای آلوده منتقل می شوند ، یعنی کافیه فرد در یک محیط آلوده باشد تا بر اثر خوردن یا آشامیدن آب و غذای آلوده یا تماس با فرد مبتلا به این ویروس دچار این بیماری شود.
نوعی دیگر از این ویروس ها هم از طریق خون و فرآورده های ان منتقل می شود. سردسته این ویروس ها هپاتیت B و C می باشد که کافیه فقط پوست زخمی فرد با خون آلوده تماس پیدا کند و این ویروس وارد بدن فرد شود.
این نوع از هپاتیت ها متاسفانه از یه زن به شوهر یا از مادر به جنین و حتی در برخی موارد از بیماری که در بیمارستان هست به کادر پزشکی منتقل می شود ، و البته استفاده از سرنگ مشترک در بین معتادان هم از روش های انتقال ویروس هست.
واکس هپاتیت B
بدی این بیماری این است که می تواند مزمن باشد و تا اخر عمر فرد را درگیر کند ولی خوشبختانه چند سالی است که واکسن هپاتیت B در ایران و جهان به کودکان تزریق می شود تا در برابر این بیماری واکسینه شوند.
هپاتیت C متاسفانه هنوز واکسنی برایش تولید نشده و باتوجه به واکسن هپاتیت B انتظار می رود تا چند سال آینده و نسل های بعدی این بیماری بطور کامل ریشه کن شود.
این ویروس از چند دهه قبل از طریق مادران باردار به نوزادان منتقل می شد و همین موضوع باعث ماندگاری ویروس در جامعه شده بود. زمانی در برخی قسمت های کشور حدود 10 درصد از افراد به آن آلوده بودند اما امروزه کمتر جایی را می توان یافت که نزدیک به یک درصد از افراد مبتلا در آن وجود داشته باشند بنابراین بیماری در حال عقب نشینی و ریشه کن شدن است.
ویروسی که می تواند منجر به سرطان کبد شود!
ویروس های هپاتیت B و C گاهی اوقات می توانند بی علامت باقی بمانند و بیماری تشخیص داده نشود بنابراین ممکن است فرد به سمت سیروز و نارسایی کبد برود. حتی گاهی لازم می شود پیوند کبد انجام دهیم و شاید فرد دیگر نتواند کیفیت زندگی عادی خود را داشته باشد.
ویروس هپاتیت B معمولا در عمق سلول های کبد جایگزین می شود و می تواند تغییراتی در کبد ایجاد کند که حتی منجر به سرطان کبد شود. حتی می تواند راهی را برای ویروس هپاتیت D باز کند که نوع خطرناک تر است و مشکلات فرد را بیشتر کند بنابراین مبارزه با این ویروس ها در تمام جوامع بسیار اهمیت دارد.
رابطه شستن دست و هپاتیت
برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری ها باید حتما دست های مان را قبل از خوردن غذا با آب و صابون بشوییم و از آب و مواد غذایی نامطمئن استفاده نکنیم. همچنین باید از بی بند و باری های جنسی خودداری کرده و از وسایل پیشگیری کننده استفاده کنیم. علاوه براین، تمامی واکسن ها از جمله واکسن هپاتیت B را باید تزریق کرده باشیم و البته از وسایل مخاطره آمیز مثل تیغ، سرنگ و ... به صورت مشترک استفاده نکنیم و همیشه از بهداشتی بودن آنها مطمئن شویم.
ممکن است فکر کنید فقط سرما خورده اید!
دوره کمون ویروس هپاتیت B و C که از طریق جنسی یا خون منتقل می شوند طولانی تر است. یعنی بعد از تماس با ویروس حدود 2 تا 6 ماه طول می کشد تا علائم ظاهر شوند. بسته به شرایط فرد ممکن است بیماری خیلی ملایم باشد و فرد فکر کند سرماخورده است اما بعد از یکی دو هفته بیماری مزمن می شود و ویروس داخل بدن می ماند. بعد از این ممکن است ماه های بعد، سال های بعد یا حتی چندین دهه بعد ویروس مجددا در بدن فعال شود و علائم حاد هپاتیت را ایجاد کند. اما کسانی که از طریق مادران شان در زمان بارداری به هپاتیت مبتلا می شوند معمولا چون بدن شان در کودکی ضعیف است و قادر به تشخیص پروتئین های خودی از غیر خودی ها نیست، ویروس را جزو خودی ها می پندارد و در برابرش هیچگونه دفاعی نشان نمی دهد بنابراین معمولا تا آخر عمر ویروس در بدن باقی می ماند. یعنی ویروس کار خود را می کند و بدن هم کار خود را و نوعی زندگی مسالمت آمیز با هم پیدا می کنند!
وقتی فرد در بزرگسالی دچار هپاتیت B می شود 90 درصد امکان دارد همان علائم هپاتیت A یعنی درد شکم، تهوع، استفراغ، بی حالی و احیانا زرد شدن چشم را نشان دهد. بعد از یک زمان 2 تا 3 ماهه نیز ممکن است بیماری کاملا فروکش کند یا اینکه مزمن شود. درواقع وقتی ویروس بیشتر از 6 ماه در خون باقی می ماند می گوییم هپاتیت مزمن شده است. این افراد بیشترین مشکلات بهداشتی را ایجاد می کنند و از طریق روابط جنسی، مادر به جنین یا انتقال خون باعث ماندگاری ویروس در جامعه می شوند. یعنی ممکن است از لحاظ بالینی هیچ علامتی نداشته باشند و کبدشان خیلی آزرده نشده باشد اما انتقال دهنده ویروس باشند.
این ویروس تا آخر عمر در بدن باقی می ماند
برای درمان بیماران ویروس نوع Bشرایط خاصی وجود دارد. وقتی ویروس و بدن بیمار با یکدیگر زندگی مسالمت آمیز دارند و ویروس در عمق سلول های کبد جایگزین شده است، واقعا امکان دسترسی دارو به آنجا نیست و نیازی هم به درمان وجود ندارد. درمان ها نیز در این زمینه موفقیت آمیز نیستند. در این مواقع حداکثر 50 درصد از تعداد ویروس را می توانیم در بدن کاهش دهیم اما اگر ویروس به حالت حمله ای برسد، تعدادش در بدن زیاد شود و آثار تخریب و نارسایی کبد را ببینیم می توان با استفاده از داروهای موثر ویروس را وادار به عقب نشینی کرد. اینکه بتوانیم ویروس را کاملا از بدن خارج کنیم درواقع یک شعار رویایی و ایده آل پزشکی است. می توانیم تعداد ویروس را به حدی برسانیم که قادر نباشد مشکلات بیشتری برای کبد ایجاد کند. در مورد هپاتیت C نیز همین طور است. مدت درمان ممکن است سال ها طول بکشد. درواقع این موضوع بستگی به شرایط زمینه ای بیمار، پاسخ بدن به دارو و میزان مقاومت ویروس دارد. این افراد باید حداقل هر 3 ماه یک بار به پزشک مراجعه کنند تا ارزیابی شوند و مشخص شود بیماری روی خط بهبود است یا در حال پیشرفت است.
