دبیر شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی از تصویب کلیات آیین‌نامه بازنگری‌شده ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی کشور در ششصدمین جلسه این شورا خبر داد.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از شورای عالی انقلاب فرهنگی، بصیرنیا، با اشاره به برگزاری ششصدمین جلسه این شورا با حضور اعضای حقیقی و حقوقی اظهار کرد: در این جلسه، علاوه بر ارائه گزارش عملکرد فدراسیون بین‌المللی ورزش‌های زورخانه‌ای و کشتی پهلوانی، کلیات آیین‌نامه بازنگری‌شده ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی و پژوهشی کشور بررسی و به تصویب رسید.
بازنگری هفتم آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت علمی
وی با اشاره به اهمیت آیین‌نامه ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی در جهت‌دهی به فعالیت دانشگاه‌ها و نظام علم و فناوری کشور، اظهار کرد: آیین‌نامه ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی از ابتدای انقلاب اسلامی متناسب با تحولات حوزه علم و فناوری چندین بار بازنگری شده و نسخه جدید، هفتمین بازنگری این آیین‌نامه به شمار می‌رود.
بصیرنیا با تشریح روند تحولات این آیین‌نامه افزود: نخستین نسخه‌های آن در سال‌های ۱۳۶۲، ۱۳۶۶ و ۱۳۸۰ تدوین و ابلاغ شد و از نیمه دهه ۱۳۸۰، با توجه به ضرورت پرهیز از مقاله‌محوری صرف و توجه به نقش دانشگاه‌ها در پیشرفت کشور، موضوع بازنگری با ورود شورای عالی انقلاب فرهنگی و مجلس شورای اسلامی دنبال شد.
وی ادامه داد: شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۸۶ هفت اصل را برای بازنگری آیین‌نامه تعیین کرد و پس از انجام اصلاحات، نسخه جدید به مدت دو سال به‌صورت آزمایشی اجرا شد. این آیین‌نامه در سال ۱۳۸۹ نیز با توجه به اهداف برنامه پنجم توسعه و ضرورت جهت‌دهی پژوهش‌ها به سمت حل مسائل کشور بازنگری و ابلاغ شد و پس از آن در سال ۱۳۹۴ مجدداً مورد اصلاح قرار گرفت.
دبیر شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تکالیف برنامه هفتم توسعه اظهار کرد: مجلس شورای اسلامی با هدف تحقق دانشگاه تمدن‌ساز، مأموریت‌گرایی، مسئله‌محوری و دستیابی به مرجعیت علمی، وزارتخانه‌های علوم و بهداشت را مکلف به بازنگری آیین‌نامه ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی و تصویب آن در مراجع ذی‌صلاح کرده است.
وی افزود: شورای عالی انقلاب فرهنگی نیز در سال ۱۴۰۲ و در راستای اجرای نقشه جامع علمی کشور و سند دانشگاه اسلامی، یازده اصل را برای بازنگری این آیین‌نامه تعیین کرد تا ظرفیت دانشگاه‌ها بیش از پیش در مسیر حل مسائل کشور، توسعه اقتصاد دانش‌بنیان و خلق فناوری، ثروت و اقتدار ملی به کار گرفته شود.
تعریف سه مسیر برای ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی
بصیرنیا با تشریح مهم‌ترین اصول حاکم بر بازنگری آیین‌نامه گفت: متنوع‌سازی مسیرهای ارتقا، متناسب‌سازی شیوه ارزیابی با ماهیت گروه‌های آموزشی و مأموریت دانشگاه‌ها، توجه به خانواده‌محوری، تقویت نقش آموزشی، تربیتی و فرهنگی اعضای هیئت علمی، مسئولیت اجتماعی، دیپلماسی علمی، مرجعیت علمی و توجه ویژه به علوم انسانی از جمله محورهای اصلی این بازنگری بوده است.
وی تصریح کرد: بر اساس این اصول، سه مسیر آموزش‌محور، پژوهش‌محور و آموزش ـ پژوهش‌محور برای ارتقای مرتبه اعضای هیئت علمی تعریف شده است تا اعضا متناسب با توانمندی‌ها، تخصص و مأموریت حرفه‌ای خود امکان انتخاب مسیر مناسب ارتقا را داشته باشند. همچنین مسیر آموزش‌محور که در آیین‌نامه سال ۱۳۹۴ عمدتاً به حوزه علوم پزشکی محدود بود، در نسخه جدید به سایر حوزه‌های علمی نیز تسری یافته است.
دبیر شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی خاطرنشان کرد: تدوین این آیین‌نامه با همکاری دانشگاه‌ها، اعضای هیئت علمی و دستگاه‌های ذی‌ربط و با صرف حدود ۶۵۰۰ نفرساعت کار کارشناسی انجام شده است. این فرایند با مشارکت شورای تحول و ارتقای علوم انسانی و وزارتخانه‌های علوم و بهداشت در سه فصل تدوین و برای بررسی به شورا ارائه شد.
وی همچنین درباره آیین‌نامه اختصاصی ارتقای اعضای هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان گفت: با توجه به تکلیف پیش‌بینی‌شده در مصوبه سیاست‌ها و ضوابط کیفیت‌بخشی دانشگاه فرهنگیان، در جمع‌بندی کارگروه نهایی‌سازی پیشنهاد شد ضوابط مربوط به این دانشگاه نیز در قالب آیین‌نامه‌ای جامع تجمیع شود.
پنج فصل و پنج دسته فعالیت در آیین‌نامه جدید
بصیرنیا درباره ساختار آیین‌نامه پیشنهادی توضیح داد: ضوابط ارتقا در پنج فصل شامل ضوابط مشترک، ضوابط اختصاصی حوزه علوم انسانی، علوم اجتماعی و هنر، علوم پزشکی، علوم پایه، فنی و مهندسی، کشاورزی و سایر علوم مرتبط و همچنین ضوابط اختصاصی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی وابسته به وزارت آموزش و پرورش تنظیم شده است.
وی افزود: در این آیین‌نامه پنج دسته فعالیت شامل فعالیت‌های فرهنگی، تربیتی و اجتماعی؛ آموزشی و تربیتی؛ پژوهشی و توسعه علمی؛ نوآورانه، فناورانه و ارتباط با جامعه؛ و اجرایی علمی برای ارزیابی اعضای هیئت علمی در نظر گرفته شده است.
تغییر رویکرد از مقاله‌محوری به کیفیت و اثربخشی
دبیر شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی، مهم‌ترین تحول آیین‌نامه جدید را تغییر منطق ارزیابی اعضای هیئت علمی دانست و گفت: در نسخه بازنگری‌شده، ارزیابی صرفاً بر تجمیع امتیازات و شمارش فعالیت‌های علمی استوار نیست، بلکه کیفیت و اثربخشی دستاوردها، گزارش کیفی عملکرد، ارزیابی همتایان و شایستگی‌های علمی و اخلاقی متقاضی نیز در فرایند داوری مورد توجه قرار گرفته است.
وی افزایش وزن نسبی فعالیت‌های آموزشی، توجه به کیفیت تدریس، دانش‌پژوهی آموزشی، شاگردپروری و مسئولیت تربیتی اعضای هیئت علمی را از دیگر تغییرات مهم برشمرد و افزود: در نسخه جدید، شاخص‌های کیفی و مصادیق فعالیت‌های فرهنگی، تربیتی، اجتماعی و علمی و اجرایی توسعه یافته است.
بصیرنیا ادامه داد: اثربخشی فعالیت‌های علمی در حل مسائل کشور، دستاوردهای ماندگار و تحول‌آفرین، فناوری و نوآوری، مسئولیت اجتماعی و پژوهش‌های نیازمحور و تقاضامحور از جمله موضوعاتی است که در آیین‌نامه جدید اهمیت بیشتری یافته‌اند. همچنین تلاش شده است معیارهای ارتقا با ماهیت رشته‌های علمی و مأموریت دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی متناسب باشد.
وی تأکید کرد: برای برخی دانشگاه‌ها نیز امکان تدوین و اجرای آزمایشی ضوابط اختصاصی پیش‌بینی شده است. هدف از این تغییرات، تبدیل نظام ارتقا از یک فرایند عمدتاً کمی و مقاله‌محور به نظامی متنوع، کیفیت‌محور و مأموریت‌گراست که در آن آموزش، پژوهش، فناوری، تربیت و اثرگذاری اجتماعی در کنار یکدیگر ارزیابی می‌شوند.
دبیر شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به تغییر رویکرد نظام ارزیابی اعضای هیئت علمی در دو دهه اخیر اظهار کرد: در گذشته ارزیابی‌ها بیشتر بر احراز صلاحیت‌های علمی و پژوهشی و آثار علمی متمرکز بود؛ اما در سال‌های اخیر این رویکرد به سمت جامع‌تر شدن نظام ارزیابی و جهت‌دهی فعالیت‌های دانشگاهی به نیازهای کشور، نوآوری، فناوری، کارآفرینی و مسئولیت اجتماعی حرکت کرده و نقش فرهنگی و تربیتی اعضای هیئت علمی نیز جایگاه مشخص‌تری یافته است.
وی در پایان این بخش خاطرنشان کرد: کلیات آیین‌نامه با رأی اعضای شورای معین به تصویب رسید و مقرر شد با لحاظ دیدگاه‌ها، اصلاحات مطرح‌شده در جلسه و پیشنهادهای مکتوب اعضا، متن آیین‌نامه تکمیل و اصلاح شود تا جزئیات آن در جلسات آتی شورا مورد بررسی و تصویب قرار گیرد.
ارائه گزارش عملکرد فدراسیون بین‌المللی ورزش‌های زورخانه‌ای و کشتی پهلوانی
در بخش دیگری از ششصدمین جلسه شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی، گزارش عملکرد فدراسیون بین‌المللی ورزش‌های زورخانه‌ای و کشتی پهلوانی از سوی دکتر مهرعلیزاده، رئیس این فدراسیون، ارائه شد.
بصیرنیا با اشاره به تأکید و توصیه رهبر شهید انقلاب اسلامی درباره بین‌المللی و فراملی‌سازی ورزش‌های زورخانه‌ای و باستانی اظهار کرد: این ورزش‌ها به‌عنوان بخشی از میراث اصیل فرهنگی و تاریخی ایران، صرفاً یک فعالیت ورزشی نیستند، بلکه حامل ارزش‌هایی همچون مروت، جوانمردی، صلح، آشتی و احترام‌اند و توسعه آن‌ها می‌تواند زمینه معرفی فرهنگ و تمدن ایرانی ـ اسلامی در عرصه بین‌المللی را فراهم کند.
وی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای تبدیل ورزش زورخانه‌ای از قالبی عمدتاً نمایشی به فعالیتی رقابتی و سازمان‌یافته گفت: ساختاردهی و بین‌المللی‌سازی این ورزش، طراحی و تشکیل فدراسیون بین‌المللی ورزش‌های زورخانه‌ای و کشتی پهلوانی، تدوین و ثبت اساسنامه مجمع بین‌المللی این فدراسیون در دو کشور سوئیس و ایران و تشکیل فدراسیون‌ها و نمایندگی‌های مرتبط در ۸۵ کشور جهان از جمله دستاوردهای این مجموعه بوده است.
دبیر شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی، برگزاری دوره‌های آموزشی در کشورهای مختلف، از جمله ۲۶ کشور اروپایی و تعدادی از کشورهای آفریقایی و آسیایی، برگزاری پنج مسابقه قاره‌ای و اروپایی با تأکید بر ابعاد فرهنگی این ورزش‌ها و تربیت مرشدان بین‌المللی را از دیگر اقدامات این فدراسیون برشمرد.
وی همچنین حفظ و احیای زورخانه‌ها، تثبیت نام‌ها و اصطلاحات اصیل فارسی، آموزش زبان فارسی به مرشدان کشورهای مختلف و بهره‌گیری از اشعار شاعرانی همچون فردوسی و مولانا در آیین‌های زورخانه‌ای را از اقدامات فرهنگی این فدراسیون عنوان کرد.
بصیرنیا در پایان با تأکید بر ضرورت حمایت نهادی از توسعه ورزش‌های زورخانه‌ای و کشتی پهلوانی گفت: مقرر شد پیشنهادهای لازم برای نهادینه‌سازی و توسعه این ورزش‌ها، تقویت فدراسیون بین‌المللی و تأمین پشتیبانی‌های موردنیاز، در قالب پیش‌نویس مصوبه تهیه و برای تصویب به شورای معین شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه شود.
