یک شرکت دانشبنیان با استقرار سامانههای پایش برخط گاز و غبار در مجتمع های پتروشیمی و نفت و گاز و ... امکان رصد لحظهای عملکرد زیستمحیطی خروجی کورهها و فلرها را فراهم کرد.
به گزارش خبرنگار مهر، گسترش فعالیت صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، سیمان، شیشه و دیگر واحدهای صنعتی در کنار افزایش مصرف انرژی موجب افزایش انتشار آلایندههای گازی و ذرات معلق در هوا شده است؛ موضوعی که علاوه بر تهدید سلامت عمومی و محیط زیست، میتواند پیامدهایی مانند جریمههای زیستمحیطی، محدودیت در بهرهبرداری و افزایش هزینههای تولید و نگهداری را برای صنایع به همراه داشته باشد.
در چنین شرایطی، نمونهبرداریهای دستی و اندازهگیریهای مقطعی دیگر پاسخگوی نیازهای نظارتی و مدیریتی صنایع نیست و واحدهای صنعتی به سامانههایی نیاز دارند که بتوانند میزان آلایندهها، غلظت ذرات معلق، سرعت و دمای گاز خروجی از دودکشها و دیگر پارامترهای مؤثر را بهصورت پیوسته و لحظهای اندازهگیری کنند.
در این میان، یک شرکت دانشبنیان با توسعه سامانههای پایش مداوم انتشار آلایندهها (CEMS)، آنالایزرهای گازی، تجهیزات اندازهگیری غبار و فلومترهای صنعتی، راهکارهایی برای پایش دقیق و برخط آلایندگی ارائه کرده است. این سامانهها با استفاده از فناوریهایی مانند آنالیز نوری غیرپراکنده، آنالیز فرابنفش، گازکروماتوگرافی، آنالیز پارامغناطیس، فناوری لیزر، نور پراکنده، جذب نور و روشهای اولتراسونیک، امکان اندازهگیری کمّی و کیفی آلایندهها را فراهم میکنند.
اطلاعات بهدستآمده از این تجهیزات میتواند بهصورت آنلاین در اختیار واحد صنعتی و سازمان حفاظت محیط زیست قرار گیرد و مبنایی برای ارزیابی میزان انتشار، کنترل فرآیند، بهینهسازی مصرف انرژی، کاهش هزینهها و تصمیمگیری مدیریتی باشد.
پایش میزان و شدت آلایندگی صنایع آلاینده به صورت آنلاین
در همین رابطه نوید حسینیان، کارشناس بازاریابی و فروش گروه دانش بنیان دلتا گاز مبین، در گفتوگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: حوزه فعالیت این شرکت شامل سیستمهای میترینگ، اندازهگیری کمّی و کیفی گازها و سیستمهای آنالایزر است و این تجهیزات در صنایع نفت، گاز، پتروشیمی، شیشه، سیمان و دیگر صنایع بزرگ کاربرد دارند.
وی افزود: یکی از کاربردهای اصلی محصولات شرکت، نصب سامانههای پایش روی دودکش صنایع آلاینده است. این سامانهها میزان و شدت آلایندگی را بهصورت برخط اندازهگیری و گزارش میکنند تا اطلاعات مربوط به انتشار آلایندهها در اختیار سازمان حفاظت محیط زیست قرار گیرد. سازمان حفاظت محیط زیست با استفاده از این اطلاعات میتواند میزان آلایندگی واحدهای صنعتی را محاسبه و وضعیت عملکرد آنها را پایش کند؛ همچنین امکان ایجاد یک سیستم یکپارچه مدیریتی برای کنترل آلایندگی و مدیریت دادههای زیستمحیطی وجود دارد.
اجرای بیش از ۱۰۰ پروژه شاخص در پالایشگاهها و صنایع فولادی
این فعال فناور درباره سوابق اجرایی این شرکت گفت: این مجموعه تاکنون بیش از ۱۰۰ پروژه را در سراسر کشور اجرا کرده است؛ پروژههایی که در صنایع نفت و گاز، پتروشیمی، پالایشگاهها و دیگر صنایع بزرگ انجام شدهاند. پالایشگاه ستاره خلیج فارس، پتروشیمیهای مستقر در عسلویه و ماهشهر، پالایشگاه اراک و مجتمع پارس جنوبی، از جمله مجموعههایی هستند که پروژههای شرکت در آنها اجرا شده است. در بخش فولاد نیز با مجموعههایی مانند فولاد مبارکه سپاهان و صنایع فولادی مستقر در حوزه کرمان همکاری داشتهایم.
ارسال آنلاین دادهها به محیط زیست؛ پیشنیاز قانونی صدور مجوز بهرهبرداری
وی درباره ضرورت قابلرصدبودن دادههای آلایندگی اظهار کرد: یکی از الزامات موجود این است که اطلاعات سامانههای پایش در سازمان حفاظت محیط زیست و سامانه مربوط به آن، قابل مشاهده و رصد باشد. این اطلاعات با موضوع مجوز بهرهبرداری صنایع ارتباط دارد؛ بهطوریکه مجموعههایی که قصد راهاندازی یا توسعه واحد صنعتی خود را دارند، باید سامانه پایش آلایندههای خود را به سازمان حفاظت محیط زیست معرفی کنند.
وی ادامه داد: بهعنوان نمونه، یکی از صنایع فولاد برای راهاندازی واحد صنعتی خود باید سامانه پایش آلایندگی داشته باشد و اطلاعات آن را در اختیار سازمان محیط زیست قرار دهد. اطلاعات آلایندگی از طریق سامانههای این شرکت بهصورت آنلاین، بیسیم و در بستر اینترنت به سازمان حفاظت محیط زیست منتقل میشود و پس از ثبت اطلاعات و پایش پایدار دادهها، فرآیند بررسی عملکرد زیستمحیطی واحد صنعتی انجام میگیرد.
وابستگی مدیریت مصرف و فرآیند به اندازهگیری کمّی و کیفی
این فعال فناور با تأکید بر اهمیت اندازهگیری در مدیریت فرآیندها گفت: یک اصل مهم در مدیریت این است که مدیریت به اندازهگیری وابسته است. اگر اندازهگیری انجام نشود، شناخت دقیقی از وضعیت موجود به دست نمیآید و بدون شناخت نیز امکان تدوین استراتژی و مدیریت صحیح وجود ندارد. زمانی که یک مجموعه نتواند پارامترهای مختلف فرآیند خود را اندازهگیری کند، نمیتواند برای بهبود عملکرد هدفگذاری کند یا میزان کاهش مصرف و صرفهجویی را مشخص کند.
حسینیان ادامه داد: در حوزه گاز نیز باید هم کمیت و هم کیفیت گاز اندازهگیری شود. محصولات شرکت در دو حوزه اصلی میترینگ و آنالایزر، امکان اندازهگیری کمّی و کیفی گازها را فراهم میکنند. اطلاعات حاصل از این اندازهگیریها میتواند برای شناخت وضعیت فرآیند، تدوین استراتژی، تعیین اهداف مدیریتی، کاهش مصرف و افزایش بهرهوری مورد استفاده قرار گیرد.
تنوع فناوریهای اپتیکی و شیمیایی در آنالیز تخصصی گازهای خروجی
وی درباره فناوریهای مورد استفاده در سامانههای آنالیز گاز اظهار کرد: انتخاب فناوری به نوع گاز، نوع آلاینده و شرایط عملیاتی هر پروژه بستگی دارد و برای اندازهگیری گازهای مختلف، فناوریهای متفاوتی به کار گرفته میشود.
وی تشریح کرد: فناوری NDIR برای اندازهگیری گازهایی مانند مونوکسیدکربن، متان، دیاکسید گوگرد و اکسیدهای نیتروژن مورد استفاده قرار میگیرد. در فناوری NDUV نیز امکان اندازهگیری دیاکسید نیتروژن و دیاکسید گوگرد وجود دارد.
حسینیان ادامه داد: همچنین برای آنالیز ترکیبات گوگردی و سولفید هیدروژن از گازکروماتوگرافی (GC) استفاده میشود. برای اندازهگیری اکسیژن نیز از آنالیز پارامغناطیس و برای اندازهگیری اکسیدهای نیتروژن از فناوری شیمیلومینسانس استفاده میشود. هرکدام از این فناوریها برای شرایط و ترکیبات مشخصی کاربرد دارند و در زمان طراحی سامانه، نوع فرآیند صنعتی، ترکیب گاز خروجی، دما، رطوبت و دیگر شرایط عملیاتی بررسی میشود.
روشهای نوین سنجش ذرات معلق در شرایط عملیاتی خشک و مرطوب
حسینیان در خصوص سامانههای پایش ذرات معلق افزود: در حوزه پایش غبار نیز فناوریهای مختلفی به کار میرود که انتخاب آنها به شرایط گاز، میزان رطوبت و غبار موجود در جریان بستگی دارد. یکی از این فناوریها، Triboelectric – In-situ یا روش تریبوالکتریک در محل است که برای پایش غبار در شرایط خشک مورد استفاده قرار میگیرد.
وی اضافه کرد: فناوری Laser Dust – In-situ نیز با استفاده از لیزر و بهصورت در محل، امکان اندازهگیری غبار را فراهم میکند. علاوه بر این، روش Forward Scattered Light یا نور پراکنده رو به جلو برای اندازهگیری غلظتهای پایین غبار به کار میرود و در غلظتهای بالا نیز میتوان از روش Opacity (جذب نور) استفاده کرد.
وی افزود: برای شرایطی که گاز مرطوب یا اشباع از بخار آب است، روش Extractive Sampling یا نمونهبرداری استخراجی کاربرد دارد. در این روش، نمونهای از گاز بهصورت ایزوکینتیک برداشت و پس از خشکسازی، آنالیز میشود. بنابراین نمیتوان برای همه صنایع و همه دودکشها یک فناوری واحد را پیشنهاد کرد؛ بلکه انتخاب روش باید بر اساس نوع گاز، میزان غبار، دما، رطوبت و شرایط عملیاتی انجام شود.
ضرورت پایش همزمان سرعت و دما برای محاسبه نرخ انتشار جرمی
حسینیان درباره اهمیت اندازهگیری جریان گاز دودکش اظهار کرد: در پایش زیستمحیطی، صرفاً اندازهگیری غلظت آلاینده کافی نیست و برای محاسبه میزان انتشار، باید جریان گاز نیز اندازهگیری شود. سرعت و دمای گاز از پارامترهای مهم در محاسبه نرخ انتشار جرمی آلایندهها هستند. زمانی که غلظت آلاینده و میزان جریان گاز بهصورت همزمان در اختیار باشد، میتوان مقدار انتشار آلاینده را با دقت بیشتری محاسبه کرد.
به گفته این فعال فناور، اندازهگیری جریان گاز در حوزههایی مانند محاسبه انتشار آلایندهها، مدیریت گازهای گلخانهای، کنترل فرآیند و انطباق با الزامات زیستمحیطی اهمیت دارد.
بهکارگیری فلومترهای فشار دینامیک و اولتراسونیک در محیطهای خورنده
وی گفت: این شرکت در زمینه اندازهگیری جریان گاز دودکش، فلومتر فشار دینامیک در محل و فلومتر اولتراسونیک در محل را ارائه میکند. فلومتر فشار دینامیک در محل یا In-situ Dynamic Pressure Stack Flow Meter بر اساس اندازهگیری فشار دینامیک کار میکند و با استفاده از حسگر PT۱۰۰، اطلاعات مربوط به دمای گاز را نیز دریافت میکند. این تجهیز مستقیماً در داخل دودکش نصب میشود و جریان گاز را بهصورت لحظهای و بدون نیاز به نمونهبرداری اندازهگیری میکند.
وی افزود: فلومتر اولتراسونیک در محل یا In-situ Ultrasonic Stack Flow Meter نیز برای اندازهگیری جریان گازهای داغ، مرطوب و خورنده در دودکشها طراحی شده است. این فلومتر با استفاده از فناوری اولتراسونیک، امکان اندازهگیری جریان گاز را در شرایط دشوار عملیاتی فراهم میکند و به دلیل نداشتن قطعات متحرک، از دوام بالا و نیاز اندک به تعمیر و نگهداری برخوردار است.
پایش آنلاین ترکیبات گوگردی در صنایع نفت و گاز با فناوریهای نوین
این فعال فناور با اشاره به یکی دیگر از محصولات فناورانه این شرکت یعنی آنالایزرهای گوگرد گفت: فناوریهای اندازهگیری گوگرد نقش کلیدی در پایش کیفیت گاز طبیعی و فرآوردههای نفتی دارند. آنالایزرهای گوگرد با استفاده از روشهای UV Fluorescence، Micro coulometry و UV Absorption، قادرند غلظت دقیق ترکیبات سولفوردار مانند H₂S، SO₂، COS، CS₂ و مرکاپتانها را حتی در سطوح بسیار پایین اندازهگیری کنند. این فناوریها بهویژه در خطوط انتقال، پالایش و تصفیه گاز و نفت اهمیت بالایی در تضمین ایمنی، جلوگیری از خوردگی و رعایت استانداردهای محیطزیستی دارند.
وی درباره حوزههای کاربرد این فناوری توضیح داد: آنالایزرهای گوگرد بهعنوان ابزاری حیاتی در پایش مستمر کیفیت گاز و فرآوردههای نفتی بهکار میروند و برای پایش H₂S و SO₂ در گاز طبیعی و فرآوردهها، اندازهگیری Total Sulfur در جریانهای سوختی، کنترل خوردگی و محافظت از تجهیزات، نظارت بر عملکرد واحدهای گوگردزدایی (Sweetening Units) و همچنین کاربرد در پالایشگاهها، پتروشیمی، واحدهای تقلیل فشار و خطوط لوله مورد استفاده قرار میگیرند. این سامانهها همچنین برای پایش آلایندههای سولفوردار خروجی دودکشها و رعایت الزامات محیطزیستی نیز کاربرد دارند.
حسینیان با اشاره به ویژگیهای فنی این تجهیزات اظهار کرد: دقت و حساسیت بالا در تشخیص ترکیبات گوگردی از ppb تا درصد، عملکرد پایدار در شرایط عملیاتی دشوار، قابلیت انتخاب فناوری متناسب با نوع ترکیب هدف و شرایط فرآیندی، طراحی فشرده و مقاوم برای محیطهای صنعتی و امکان اتصال به سیستمهای مانیتورینگ و SCADA از جمله مزایای این آنالایزرهاست.
وی گفت: کنترل دقیق میزان گوگرد نقش مهمی در افزایش بهرهوری، کاهش هزینههای ناشی از خوردگی و اطمینان از کیفیت محصول دارد و دلتا گاز مبین نیز با بررسی شرایط فرآیند، نوع ترکیبات هدف، نیازهای محیطزیستی و الزامات فنی، اقدام به انتخاب، طراحی و تأمین آنالایزرهای گوگرد از شرکتهای معتبر بینالمللی میکند.
طراحی و تولید سفارشی تجهیزات متناسب با الزامات پروژهها
وی درباره نحوه تولید محصولات گفت: محصولات شرکت با حداکثر ظرفیت تولید نمیشوند، بلکه تولید آنها متناسب با نیاز سازمانها، صنایع و مجموعههای مختلف انجام میگیرد. نوع محصول و میزان تولید نیز با توجه به نیاز پروژهها، الزامات فنی و قوانین موجود در کشور تعیین میشود. هدف این است که تجهیزات بر اساس نیاز واقعی صنایع و شرایط هر پروژه طراحی و تولید شوند و سامانه نهایی بتواند پاسخگوی الزامات عملیاتی و زیستمحیطی همان مجموعه باشد.
